BÓNG CƯỜI – “TRÒ VUI NGẮN”, HẬU LỤY KHÔN LƯỜNG

BÓNG CƯỜI – “TRÒ VUI NGẮN”, HẬU LỤY KHÔN LƯỜNG

Trong những năm gần đây, “bóng cười” xuất hiện ngày càng phổ biến tại các quán bar, karaoke, tiệc tùng và đang trở thành một trào lưu nguy hiểm trong giới trẻ. Nhiều người cho rằng đây chỉ là một hình thức giải trí vô hại giúp tạo cảm giác vui vẻ, hưng phấn trong chốc lát. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo rằng việc lạm dụng bóng cười có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với não bộ, hệ thần kinh và sức khỏe tâm thần.

“Bóng cười” thực chất là khí Nitrous Oxide (N₂O) – một loại khí không màu, có mùi ngọt, được sử dụng trong y học với mục đích gây mê và giảm đau ngắn hạn. Tuy nhiên, khi được hít vào với mục đích giải trí, N₂O trở thành một chất có nguy cơ gây hại đáng kể cho sức khỏe.

Sau khi sử dụng, người dùng thường xuất hiện cảm giác hưng phấn, vui vẻ, cười nói mất kiểm soát hoặc có những trải nghiệm cảm giác khác thường như nhìn thấy màu sắc rực rỡ hơn, cảm nhận không gian biến đổi. Chính những tác động tức thời này khiến nhiều người lầm tưởng bóng cười vô hại. Trên thực tế, khí N₂O có khả năng gây lệ thuộc tâm lý và làm tăng nguy cơ tiếp cận các chất gây nghiện khác như ketamin, ma túy đá (methamphetamine), cỏ “Mỹ” và nhiều chất hướng thần khác.

Khí N₂O tác động trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, làm giảm lượng oxy lên não, đồng thời oxy hóa vitamin B12 – một dưỡng chất đóng vai trò quan trọng trong quá trình tái tạo bao myelin bảo vệ tế bào thần kinh. Khi cơ thể thiếu hụt vitamin B12 kéo dài, người sử dụng có nguy cơ bị thoái hóa tủy sống bán cấp, gây yếu cơ, tê bì tay chân, mất cảm giác, rối loạn vận động và suy giảm trí nhớ.

Ngoài ra, việc hít khí cười với liều lượng cao hoặc trong không gian kín còn có thể gây thiếu oxy não cấp tính dẫn đến ngất, co giật, rối loạn nhịp tim, thậm chí tử vong. Nhiều trường hợp còn xuất hiện các biểu hiện rối loạn tâm thần như lo âu, trầm cảm, hoang tưởng, ảo giác, giảm khả năng tập trung và mất ngủ kéo dài. Tổn thương thần kinh ngoại biên cũng là hậu quả thường gặp, biểu hiện bằng tình trạng tê bì, run rẩy, yếu liệt chi hoặc dáng đi không vững.

Cảnh báo từ chuyên gia

Các bác sĩ Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Quảng Ninh cho biết, bóng cười không phải là một chất giải trí vô hại. Việc lạm dụng khí N₂O có thể gây tổn thương cả hệ thần kinh trung ương và thần kinh ngoại biên. Những dấu hiệu như tê bì tay chân, cảm giác kiến bò dưới da, mất thăng bằng khi đi lại, run rẩy, yếu cơ, mất định hướng, choáng váng hoặc mất kiểm soát tiểu tiện đều có thể là biểu hiện của tổn thương thần kinh nghiêm trọng.

Điều đáng lo ngại là nhiều người chỉ nhận ra tác hại của bóng cười khi các biến chứng thần kinh đã xuất hiện ở mức độ nặng. Vì vậy, khi có các biểu hiện như lo âu kéo dài, mất ngủ, tê bì chân tay hoặc cảm giác thèm nhớ chất, người sử dụng cần đến các cơ sở chuyên khoa tâm thần để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Thực trạng đáng báo động

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong các báo cáo đánh giá về Nitrous Oxide (N₂O) đã ghi nhận khí này có nguy cơ bị lạm dụng cho mục đích giải trí và có bằng chứng về các tác hại đối với thần kinh cũng như sức khỏe tâm thần.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế cũng đã có Công văn số 1382/BYT-MT ngày 19/3/2020, trong đó dẫn báo cáo của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04) về tình trạng lạm dụng khí N₂O gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và làm phát sinh các vấn đề về an ninh, trật tự xã hội.

Thanh thiếu niên và người trẻ tuổi hiện là nhóm đối tượng dễ bị lôi kéo sử dụng bóng cười nhất. Sự tò mò, tâm lý muốn trải nghiệm cảm giác mới lạ trong các buổi tiệc, quán bar, karaoke cùng với việc thiếu hiểu biết về tác hại của khí N₂O khiến nhiều bạn trẻ cho rằng “hít vài lần cho vui” sẽ không ảnh hưởng đến sức khỏe. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chỉ sau một thời gian ngắn sử dụng, hoạt động dẫn truyền thần kinh đã có thể bị thay đổi, tạo cảm giác thèm nhớ chất và hình thành sự phụ thuộc về tâm lý.

Chung tay phòng chống tác hại của bóng cười

Để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng, mỗi thanh thiếu niên cần chủ động nói không với bóng cười, shisha, thuốc lá điện tử và các chất kích thích trá hình. Đừng đánh đổi sức khỏe và tương lai chỉ vì sự tò mò nhất thời. Khi gặp căng thẳng, áp lực hoặc lo âu, hãy tìm đến sự hỗ trợ từ gia đình, thầy cô, chuyên gia tâm lý thay vì tìm đến các chất gây nghiện.

Đối với gia đình và nhà trường, cần tăng cường quan tâm, lắng nghe và đồng hành cùng con em; trang bị kỹ năng ứng phó với căng thẳng, kiểm soát cảm xúc và xây dựng lối sống lành mạnh. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục học đường và phối hợp chặt chẽ với ngành y tế, công an trong việc phòng ngừa, phát hiện sớm các hành vi sử dụng chất gây nghiện.

“Phê pha một đêm – mất cả cuộc đời”. Bóng cười không vô hại mà có thể trở thành “kẻ đánh cắp” trí nhớ, cảm xúc và tương lai của mỗi người. Nói không với bóng cười chính là bảo vệ sức khỏe tâm thần, hạnh phúc gia đình và tương lai của chính mình.

Nơi hỗ trợ điều trị và tư vấn

Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Quảng Ninh là cơ sở chuyên khoa tâm thần của tỉnh, có đầy đủ năng lực trong chẩn đoán, điều trị, tư vấn và phục hồi cho người bệnh rối loạn tâm thần do sử dụng chất gây nghiện như rượu, ma túy, khí cười, thuốc lá điện tử...

Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm cùng các phương pháp điều trị hiện đại như liệu pháp điều biến não (TMS), liệu pháp tâm lý cá nhân và nhóm, Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Quảng Ninh là địa chỉ tin cậy giúp người bệnh phục hồi sức khỏe, tái hòa nhập cộng đồng và nâng cao chất lượng cuộc sống.