SUY GIẢM NHẬN THỨC Ở NGƯỜI CAO TUỔI ĐỪNG NHẦM VỚI “LẪN” DO TUỔI GIÀ

SUY GIẢM NHẬN THỨC Ở NGƯỜI CAO TUỔI

ĐỪNG NHẦM VỚI “LẪN” DO TUỔI GIÀ

“Chìa khóa để đâu rồi nhỉ?”, “Tôi vừa định nói gì mà quên mất rồi?” – những biểu hiện tưởng như vô hại ấy có thể là dấu hiệu sớm của suy giảm nhận thức, không chỉ là “lẫn” do tuổi tác. Tuổi già đến cùng với những thay đổi về sức khỏe, trong đó, suy giảm nhận thức là một vấn đề đáng quan tâm, ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của chính người cao tuổi và gia đình. Tuy nhiên, không phải sự thay đổi nào về trí nhớ cũng là bệnh lý, và việc hiểu rõ về nó sẽ giúp chúng ta có cách ứng phó phù hợp, mang lại một cuộc sống chất lượng hơn cho ông bà, cha mẹ.

Suy giảm nhận thức là tình trạng chức năng của nào bộ bị giảm sút, ảnh hướng đến trí nhớ, khả năng tập trung, tư duy, ngôn ngữ, định hướng không gian, thời gian và khả năng xử lý thông tin. Nếu không được phát hiện và can thiệp sớm, bệnh có thể tiến triển thành sa sút trí tuệ (Alzheimer và các thể khác), gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tự chăm sóc và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

🔍 NHẬN BIẾT SỚM CÁC DẤU HIỆU CẢNH BÁO

• Rối loạn trí nhớ: hay quên các thông tin mới, lặp lại câu hỏi, quên các sự kiện quan trọng.
• Rối loạn định hướng: lẫn lộn thời gian và không gian, thậm chí bị lạc ở nơi quen thuộc.
• Rối loạn ngôn ngữ và thực hiện chức năng: khó khăn khi diễn đạt, tìm từ hoặc làm những việc vốn quen thuộc.
• Thay đổi cảm xúc và hành vi: dễ cáu gắt, thu mình hoặc trầm cảm, lo âu.
• Thu rút xã hội: Rút lui khỏi các hoạt động xã hội, mất hứng thú với những việc từng yêu thích.
• Gặp khó khăn với công việc quen thuộc (nầu ăn, công việc gia đình)

Những dấu hiệu này không nên coi nhẹ – vì phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả hơn, làm chậm tiến triển bệnh và giúp người cao tuổi duy trì sự độc lập lâu hơn.

Các yếu tố nguy cơ gây ra suy giảm nhận thức bao gồm các yếu tố bên ngoài (stress, thuốc gây giảm nhận thức,…) và các yếu tố bên trong (suy giáp, suy thượng thận, thiếu vitamin…; các yếu tố nguy cơ tổn thương mạch máu não như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu…; các tổn thương thực thể trong não như u, tụ máu…; các rối loạn tâm thần như trầm cảm, rối loạn giấc ngủ,…).

💡 6 NGUYÊN TẮC VÀNG BẢO VỆ NÃO BỘ

1. Vận động thể chất đều đặn: đi bộ, yoga, dưỡng sinh ít nhất 30 phút/ngày.
2. Dinh dưỡng lành mạnh: tăng cường rau xanh, cá, các loại hạt; hạn chế đường, chất béo bão hòa, đồ uống có cồn.
3. Rèn luyện trí não: đọc sách, chơi cờ, học điều mới, giải ô chữ…
4. Tăng cường giao tiếp: trò chuyện, tham gia câu lạc bộ, hoạt động cộng đồng.
5. Đảm bảo giấc ngủ: ngủ đủ và sâu giấc từ 7–8 tiếng mỗi đêm, tránh sử dụng các thiết bị điện tử trước khi ngủ.
6. Kiểm soát bệnh nền và sức khỏe tâm thần: thường xuyên thăm khám và điều trị tốt tăng huyết áp, tiểu đường, trầm cảm, lo âu…

Khuyến nghị: Nếu bạn hoặc người thân có biểu hiện hay quên, thay đổi hành vi, cảm xúc hoặc khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày, hãy đến Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Quảng Ninh để được thăm khám, đánh giá chức năng nhận thức và tư vấn điều trị bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa.

Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân (có thể do thiếu vitamin, rối loạn nội tiết hay các bệnh lý tâm thần khác) và đưa ra hướng can thiệp phù hợp, giúp bảo vệ sức khỏe não bộ và duy trì chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi.

Hãy thấu hiểu và cảm thông: Hãy nhớ, người bệnh không cố tình quên hay thay đổi tính cách. Sự giận dữ, trách móc chỉ làm tình trạng tồi tệ hơn. Thay vào đó, hãy kiên nhẫn, lắng nghe và an ủi. Gia đình chính là chỗ dựa vững chắc nhất. Sự quan tâm, chăm sóc hàng ngày và một môi trường sống an toàn, ổn định sẽ giúp làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Bên cạnh đó, cộng đồng cần có cái nhìn đúng đắn, loại bỏ kỳ thị và tạo điều kiện để người cao tuổi suy giảm nhận thức có thể hòa nhập cuộc sống.

Hiểu đúng về suy giảm nhận thức ở người cao tuổi chính là chìa khóa để đồng hành cùng người thân vượt qua những thử thách này, giúp họ sống vui, sống khỏe và có ích trong những năm tháng tuổi già.