Giảm tải bệnh viện: Khó vô cùng

Trong phiên giải trình trước Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội mới đây, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết nếu đến Bệnh viện (BV) Ung Bướu TPHCM vào ban ngày còn đỡ, chứ buổi tối thì như trại tị nạn.

Mắt nhắm mắt mở

Ngay từ mờ sáng, các bệnh nhân cùng người thân từ nhiều vùng quê tay xách nách mang vào BV Ung Bướu TPHCM bắt đầu chuỗi ngày điều trị. BV này đang là điểm nóng về quá tải ở TPHCM, trung bình mỗi ngày tiếp nhận khoảng 1.500 bệnh nhân đến khám cùng với 1.300 1.400 bệnh nhân ung thư điều trị nội trú. Hàng chục năm qua, diện tích đất ở BV không “nở” nhưng số bệnh nhân tăng trung bình 7%-10%/năm.

Bác sĩ (BS) Phạm Xuân Dũng, Phó Giám đốc BV Ung Bướu TPHCM, cho biết vài năm trước, BV có khu đất trống, người nhà bệnh nhân tận dụng để tạm bợ trốn nắng, che mưa nuôi bệnh. Tuy nhiên, do nhu cầu mở rộng BV nên mảnh đất này được lấy lại để xây khu điều trị gia tốc. Kể từ đó, người nuôi bệnh không còn chỗ ở, đành thuê trọ xung quanh BV, chợ Bà Chiểu... sống qua ngày.

Theo nguyên tắc, BV không để thân nhân người bệnh nằm hành lang nhưng trong nhiều trường hợp cũng phải linh hoạt xử lý. Với những bệnh nhân nặng, nằm dài ngày, người thân vẫn được nghỉ qua đêm ngoài hành lang để tiện bề chăm sóc. Hằng đêm, lực lượng bảo vệ đi tuần cả khuôn viên BV nhằm phát hiện kẻ gian trà trộn ăn cắp tài sản của thân nhân người bệnh.

Việc quản lý thân nhân người bệnh cũng đang là vấn đề khá nan giải đối với BV Nhi Đồng 2 - TPHCM. BS Phạm Mai Đằng, Phó Phòng Kế hoạch tổng hợp, cho biết BV hiện có một khu nhà dành cho thân nhân của các bệnh nhi nặng nằm trong Khoa Hồi sức tích cực. Tuy nhiên, dãy nhà này luôn trong tình trạng quá tải. “Sở dĩ BV bố trí dãy nhà này nhằm giải tán đám đông tụ tập trước cửa Khoa Hồi sức. Dãy nhà có bố trí giường, chiếu, loa. Khi nào trên khoa cần gặp người nhà bệnh nhi sẽ gọi loa xuống” - BS Đằng nói.

Theo BS Hoàng Thị Diễm Thúy, Trưởng Khoa Thận - Máu - Nội tiết, BV Nhi Đồng 2, khoa có khoảng 20 bệnh nhi do hoàn cảnh khó khăn, thân nhân phải sống luôn trong BV. “Dù nội quy không cho phép gia đình bệnh nhi ở lại BV nhưng chúng tôi cũng đành… mắt nhắm mắt mở với những trường hợp nghèo và ở xa” - BS Thúy nói.

Chiều tối, thân nhân bệnh nhi trải chiếu nằm la liệt hành lang, gầm cầu thang và sân BV. Để bảo đảm tình hình an ninh trật tự trong khoa, tuần nào BS Thúy cũng họp với thân nhân các bệnh nhi để dặn dò.

Nhà lưu trú cho bệnh nhân ở Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội) cũng quá tải.. Ảnh: NGỌC DUNG

Quá tải nhà lưu trú thân nhân

Tại Hà Nội, BV Việt Đức là cơ sở đầu tiên xây nhà lưu trú cho thân nhân người bệnh. Theo PGS-TS Nguyễn Tiến Quyết, Giám đốc BV Việt Đức, khu nhà lưu trú được xây dựng cách đây 10 năm với gần 300 giường, giá thuê từ 10.000-15.000 đồng/người/ngày. Trung bình mỗi ngày, BV tiếp nhận khoảng 1.100 bệnh nhân điều trị nội trú, mỗi bệnh nhân có ít nhất 1-2 người nhà đi theo chăm bệnh. Chính vì thế, nhà lưu trú lúc nào cũng kín người thuê.

Mới đây, BV đã đưa vào sử dụng khu nhà chờ có ghế ngồi cho khoảng 400-500 người. Tuy nhiên, 2 địa điểm trên mới đáp ứng được khoảng 50% nhu cầu, còn lại người nhà bệnh nhân phải ra ngoài thuê trọ. “Vẫn biết rằng thêm nhiều khu nhà lưu trú cho người nhà bệnh nhân sẽ bớt cảnh nằm ngồi vạ vật, BV cũng bớt lộn xộn nhưng BV không còn đất để xây” - ông Quyết trăn trở.

Sau BV Việt Đức, Bạch Mai là BV đa khoa hạng đặc biệt, lớn nhất cả nước với gần 2.000 giường bệnh, thường xuyên tiếp nhận khoảng 3.000 bệnh nhân nội trú. Năm 2010, BV đưa vào sử dụng khu nhà lưu trú cho gia đình bệnh nhân nghèo. Ông Phạm Thế Hùng, Trưởng Đơn vị dịch vụ BV Bạch Mai, cho biết khu nhà rộng 600 m2, có 300 giường, đủ chỗ cho 300 người nhà bệnh nhân/ngày với giá thuê 15.000 đồng/ngày. Dù vậy, tình trạng nằm hành lang, bãi cỏ, gốc cây... trong khuôn viên BV Bạch Mai vẫn chưa thể giải quyết.

Theo một số người đi chăm bệnh, sở dĩ họ chọn hành lang để “tá túc” phần vì khu nhà lưu trú không đáp ứng đủ nhu cầu; phần vì nhiều gia đình đi chăm bệnh phải tằn tiện từng đồng, không dám bỏ tiền thuê chỗ nằm. “Nếu phải đi thuê chỗ ngủ bình quân 15.000 đồng/ngày, tính ra mất 500.000 đồng/tháng. Những người đi chăm bệnh nhẹ thì không sao nhưng bệnh nặng lại điều trị dài ngày, đến khẩu phần ăn còn phải cắt giảm nói gì đến chỗ ngủ” - bà Nguyễn Thị Ánh (quê Ninh Bình) than thở.

Siết vượt tuyến cần linh hoạt

Ngành y tế vẫn đang “đau đầu” vì số bệnh nhân vượt tuyến ngày càng tăng. Năm 2010, có khoảng trên 3 triệu người, năm 2011 là 9,1 triệu và đến năm 2012 đã có 9,95 triệu bệnh nhân vượt tuyến. Mỗi bệnh nhân vượt tuyến thường kèm theo người nhà đi theo chăm sóc khiến các BV luôn trong tình trạng quá tải.

Ông Nguyễn Ngọc Hiền, Phó Giám đốc BV Bạch Mai, cho rằng không thể dùng mệnh lệnh hành chính để siết vượt tuyến hay giảm quá tải. Theo luật, người bệnh có quyền chọn nơi khám, chữa bệnh tốt nhất. Hơn nữa, BS cũng phải có trách nhiệm với bệnh nhân, không thể vì bệnh nhân vượt tuyến mà từ chối khám, chữa bệnh. Việc phân tuyến là cần thiết nhưng cũng phải mềm dẻo để vừa chống quá tải tuyến trên đồng thời đáp ứng yêu cầu khám, chữa bệnh của người dân. Vấn đề quan trọng là làm sao nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh ở tuyến dưới nhằm lấy lại niềm tin cho người bệnh. Kế đó là điều chỉnh lại chi phí khám, chữa bệnh. Nếu chi phí của tuyến dưới thấp hơn tuyến trên mà chất lượng giống nhau, chắc chắn bệnh nhân sẽ chọn tuyến dưới.