NGÀY AN TOÀN NGƯỜI BỆNH THẾ GIỚI 17/9 CHUNG TAY BẢO VỆ NGƯỜI BỆNH TÂM THẦN

NGÀY AN TOÀN NGƯỜI BỆNH THẾ GIỚI 17/9

CHUNG TAY BẢO VỆ NGƯỜI BỆNH TÂM THẦN

    An toàn người bệnh là nền tảng của chất lượng chăm sóc y tế. Ngày 17/9 hằng năm được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chọn là Ngày An toàn người bệnh Thế giới, nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng, cán bộ y tế và toàn xã hội về tầm quan trọng của việc bảo đảm an toàn trong chăm sóc sức khỏe. Đặc biệt, ở lĩnh vực tâm thần, vấn đề an toàn càng mang tính sống còn, cấp thiết khi người bệnh không chỉ đối diện với bệnh lý do giảm hoặc mất khả năng nhận thức, hành vi và kỹ năng tự bảo vệ mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đặc thù như tự tử, tự gây thương tích, kích động hoặc hành vi bạo lực. Bất kỳ sai sót nào trong chẩn đoán, điều trị hay quản lý đều có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, nhân phẩm và cuộc sống của người bệnh cũng như gia đình họ. 

* Nguy cơ đặc thù của người bệnh tâm thần:

Khác với bệnh nhân nội khoa hay ngoại khoa, người bệnh tâm thần thường đối diện nhiều nguy cơ:

- Sai sót trong chẩn đoán: chẩn đoán nhầm hoặc bỏ sót chẩn đoán dẫn tới điều trị không phù hợp; 

- Sai sót trong điều trị: lựa chọn thuốc không phù hợp, quá liều hoặc tương tác thuốc.

- Nguy cơ tự tử và tự gây thương tích: Người trầm cảm, rối loạn khí sắc, loạn thần dễ xuất hiện ý nghĩ hoặc hành vi tự tử. Giai đoạn đầu dùng thuốc có thể khiến tâm trạng dao động mạnh, nguy cơ càng tăng.

- Nguy cơ kích động, hành vi bạo lực: Hoang tưởng, ảo giác có thể khiến bệnh nhân mất kiểm soát, gây hại cho bản thân hoặc người khác.

- Nguy cơ té ngã và tai nạn do thuốc: Tác dụng phụ của thuốc hướng thần như buồn ngủ, hạ huyết áp tư thế, run tay chân… dễ dẫn đến tai nạn.

- Nguy cơ không tuân thủ điều trị: Nhiều bệnh nhân thiếu nhận thức về bệnh, bỏ thuốc, dùng sai cách, dẫn tới tái phát hoặc trở nặng.

- Thiếu sót chăm sóc cơ bản: bỏ sót nhu cầu dinh dưỡng, vệ sinh, giấc ngủ, hoặc bệnh lý cơ thể kèm theo.

- Kỳ thị và phân biệt đối xử: làm giảm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, ảnh hưởng đến sự phục hồi.

- Bị lạm dụng thể chất và tinh thần.

* Các biện pháp bảo đảm an toàn:

          Để bảo vệ tính mạng và nhân phẩm cho người bệnh tâm thần, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp:

          - Xây dựng hệ thống quản lý chất lượng trong bệnh viện với các quy trình chuẩn (SOP) về khám, chẩn đoán, điều trị và theo dõi.

          - Sử dụng thuốc an toàn – hợp lý: cập nhật hướng dẫn điều trị, giám sát tương tác thuốc, theo dõi tác dụng phụ.

          - Phòng ngừa tự sát và bạo lực: sàng lọc nguy cơ sớm, áp dụng biện pháp can thiệp tâm lý, quản lý môi trường điều trị an toàn (loại bỏ các vật dụng nguy hiểm như các vật sắc nhọn, dây thừng hoặc bất kỳ vật dụng nào có thể dùng để tự gây hại; giám sát chặt chẽ, liên tục, đặc biệt trong các thời điểm nhạy cảm như ban đêm, sau khi dùng thuốc an thần hoặc khi có sự thay đổi tâm trạng đột ngột.

          - Quản lý hành vi kích động: Phát hiện sớm dấu hiệu bất an, ổn định tâm lý cho người bệnh, phối hợp thuốc an thần khi cần. Bệnh viện phải có khu cách ly và hệ thống báo động hỗ trợ khẩn cấp.

          - Xây dựng môi trường an toàn: Các phòng bệnh cần được thiết kế để giảm thiểu nguy cơ tự tử, ví dụ như cửa sổ có lưới bảo vệ, nội thất không có góc cạnh sắc.

          - Phòng ngừa té ngã, tai nạn: Theo dõi sát tác dụng phụ thuốc, đánh giá nguy cơ té ngã, đảm bảo môi trường khô ráo, sáng sủa, có tay vịn.

          - Tăng cường tuân thủ điều trị: Giải thích rõ ràng cho người bệnh và gia đình về lợi ích của thuốc, giám sát uống thuốc trong điều trị nội trú, kết hợp giáo dục sức khỏe và trị liệu tâm lý.

          -  Đảm bảo chăm sóc toàn diện: chú trọng cả sức khỏe thể chất, tâm lý và xã hội; phối hợp đa chuyên khoa; đảm bảo về ăn uống đủ chất dinh dưỡng, tránh các chất kích thích, ngủ đủ giấc, tập luyện thể dục, thể thao,…

          - Đào tạo và nâng cao năng lực nhân viên y tế: kỹ năng xử lý khủng hoảng, giao tiếp không kỳ thị, và ứng xử chuyên nghiệp.

          - Vai trò của gia đình và cộng đồng: Gia đình và cộng đồng chính là “vòng tay an toàn” bên ngoài bệnh viện. Việc đồng hành, giám sát, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, hỗ trợ tuân thủ điều trị và giảm kỳ thị xã hội sẽ giúp người bệnh được chăm sóc toàn diện, sớm hòa nhập.

          Thông điệp Ngày An toàn Người bệnh 17/9: Đối với người bệnh tâm thần, an toàn không chỉ dừng lại ở việc phòng ngừa tai biến hay sai sót y khoa mà còn là bảo vệ nhân phẩm, quyền được điều trị và quyền được sống trong một môi trường nhân ái, không kỳ thị.

          Ngành y tế, gia đình và toàn xã hội cần chung tay để mỗi bệnh nhân tâm thần đều được chăm sóc trong sự an toàn – bởi an toàn chính là nền tảng để hồi phục.

✨ Bệnh viện Bảo vệ sức khỏe tâm thần Quảng Ninh cam kết tiếp tục nỗ lực không ngừng vì sự an toàn, nhân văn và chất lượng trong chăm sóc sức khỏe tâm thần.