Việc phát hiện sớm, đưa người bệnh tâm thần đến khám kịp thời để chẩn đoán và điều trị tích cực là rất cần thiết  để người bệnh sớm được ổn định, học tập và lao động như trước khi bị bệnh, nhằm làm giảm những thiệt thòi do bệnh lý gây ra.

Chẩn đoán trầm cảm nặng dựa vào sự nhận ra những triệu chứng chính như khí sắc trầm cảm, mất hứng thú, ăn không ngon, rối loạn giấc ngủ, có ý tưởng tự sát v.v..Tuy nhiên, nơi những bệnh nhân tâm thần cao tuổi, có khó khăn trong chẩn đoán, bởi vì những triệu chứng trầm cảm cổ điển này có thể bị che đậy bởi chứng nghi bệnh, những than phiền về bệnh cơ thể, cảm giác thù nghịch, dễ bực bội, hoang tưởng và suy giảm hoạt động nhận thức. 

Trầm cảm nặng ở người cao tuổi thường tiến triển mãn tính , dễ tái phát, thường không tuân thủ điều trị và có nhiều hậu quả nghiêm trọng như tự sát, dinh dưỡng kém, mất nước, phục hồi kém từ những bệnh nội khoa kèm theo và phải sử dụng nhiều dịch vụ y khoa khác nhau. Tiên lượng xấu, như trầm cảm mãn tính tái phát và tái cơn hay khởi đầu sa sút trí tuệ, có thể được tiên đoán dựa vào những thông số lâm sàng hoặc sinh học khác nhau, chẳng hạn thời gian bị bệnh hiện tại hoặc trước kia kéo dài, mức độ trầm trọng của các triệu chứng trầm cảm, nhiều cơn trầm cảm trong bệnh sử, trầm cảm kép (double depression), bắt đầu giai đoạn trầm cảm đầu tiên ở tuổi già (65 tuổi), hoang tưởng, suy giảm hoạt động nhận thức, các bệnh cơ thể kèm theo, chấn thương tâm lý trong đời sống và các bất thường về hình ảnh hệ thần kinh.

Lµ nhãm c¸c rèi lo¹n cã c¸c triÖu chøng c¬ thÓ (®au, n«n, chãng mÆt..) kh«ng gi¶i thÝch ®­îc tho¶ ®¸ng lµ do 1 bÖnh néi khoa, ngo¹i khoa nµo...

- C¸c triÖu chøng nµy nÆng ®Õn møc lµm cho bÖnh nh©n rÊt ®au khæ, gi¶m kh¶ n¨ng lao ®éng vµ ho¹t ®éng x· héi.

- YÕu tè t©m lý ®ãng vai trß quan träng trong ph¸t sinh, tiÕn triÓn, møc ®é trÇm träng vµ sù kÐo dµi cña c¸c triÖu chøng.